Yüksek düzeyde gürültüye maruziyet, geri dönüşü olmayan işitme kayıplarına, iş kazalarına ve diğer sağlık problemlerine neden olabilmektedir.

Bu doküman, yapı illerinde ortaya çıkan gürültü ve korunma yöntemleriyle ilgili bilgi vermektedir.

İnşaat sektöründe gürültüye sebep olan birçok iş bulunmaktadır. Bu durum çalışanların, sadece kendi  işlerinden kaynaklanan gürültüyle değil, çalışma alanında yapılan diğer işlerden kaynaklanan gürültüye de maruz kalındığını göstermektedir.

İnşaat sektöründeki gürültü kaynaklarından bazıları aşağıda belirtilmiştir:

• Darbeli araçlar (beton kırıcılar gibi)
• Patlayıcı kullanılması
• Basınçlı havayla çalışan ekipman
• İçten yanmalı motorlar

• Çalışmaya başlamadan önce gürültü kontrol önlemlerinizi planlayın.
• Tasarım aşamasında gürültülü işleri tamamen ortadan kaldırmaya bu mümkün olmuyorsa asgari seviyeye indirmeye çalışın.
• Organizasyon aşamasında inşaat alanının nasıl yönetileceği ve risklerin nasıl kontrol edileceğini planlayın.
• Sözleşme aşamasında alt işverenlerin yasal şartları karşılamalarını sağlayacak yasal hükümlerin sözleşme metninde yer almasını sağlayın.
• Yapım aşamasında riskleri değerlendirin, onları ortadan kaldırmak veya kontrol etmek için gerekli önlemleri alın ve değerlendirmeleri gözden geçirin. 

• Makineler ve iş ekipmanlarını satın alırken veya kiralarken gürültü düzeyi düşük olanların alınması yönünde bir politika izleyin.
• İhale şartnamesinde istenilen gürültü kontrol şartlarını belirleyin (en azından mevzuatı karşılayacak şekilde.)
• Çalışanların gürültü maruziyetini en düşük seviyeye indirecek şekilde iş sürecini planlayın.

• Gürültü yönetmeliği(23/12/2001 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.)
• Titreşim Yönetmeliği (23/12/2001 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.)
• Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (11/02/2004 tarih ve 25370 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.)

İnşaat alanında çalışma başladığı andan itibaren gürültü etkin bir şekilde kontrol altına alınmalıdır. Bu dört aşamalı bir süreç olarak değerlendirilebilir.

1. Aşama-Değerlendir-gürültünün neden olduğu risklerin uzman kişi trafından değerlendirilmesi,
2. Aşama-Ortadan kaldır (tasfiye et) – gürültü kaynaklarının inşaat alanından uzaklaştırılması,
3. Aşama-Kontrol et – maruziyeti engellemek için önlemlerin alınması (kişisel koruyucu kullanımı son çare olarak ele alınmalıdır),
4. Aşama-Gözden geçir – çalışmada bir değişikliğin olup olmadığını görmek için kontrol edilmesi ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda önlemlerin tekrar gözden geçilmesi.

Bu aşamaları daha detaylandıracak olursak;

1. Aşama-Değerlendirme

Çalışanların gürültü maruziyeti:

• Maruziyet düzeyi, türü ve süresi (kısa aralıklı gürültü ve darbe gürültüsü dahil) ve kişinin belirli bir risk grubuna dahil olup olmadığını,
• Gürültü ile titreşimin ve gürültü ile ototoksik maddelerin (kulak için Zaralı olabilecek maddeler) etkileşiminden kaynaklanan muhtemel etkilerini,
• Çalışanların uyarı sinyallerini ve alarmları duymamalarından kaynaklanabilecek sağlık ve güvenlik risklerini,
• Maruziyet süresinin uzamasını,

dikkate alarak değerlendirilmelidir.

Teknik bilbi ve araçlar,

• İş araçlarını (ekipmanlarını) üreten firmalar tarafından sağlanan gürültü emisyon bilgisi.
• Gürültü emisyonunu azaltmak için tasarlanmış alternatif iş araçları.
• Sağlık gözetimi ile ilgili bilgiler.
• Uygun kulak koruyucuları.

Mümkün olan yerlerde gürültü tamamen ortadan kaldırılmalı, tamamen ortadan kaldırılamadığı durumlarda ise kontrol edilmelidir.

Teknik ve organizasyon ile ilgili önlemler alarak işçileri gürültüden korumak için üç aşama vardır:

• Gürültünün kaynağında kontrol edilmesi
• İş organizasyonunu da içeren ortak önlemler
• Kulak koruyucuları

Gürültünün Kaynağındaki Kontrolü

Bu kontroller,

• düşük gürültü emisyonlu makinelerin kullanımını
• metalin metale çarpmasını önlemeyi
• gürültüyü azaltmak için ses emici malzemelerin kullanılması veya titreşimli parçaların izolasyonunu,
• önleyici bakımların yapılmasını(parçalar yıprandığında gürültü düzeyi değişebilir.)

içermektedir.

Yukarıdaki aşamalarda ek olarak gürültüye maruz kalma olasılığı olan herkesi korumak için önlemler alınmalıdır. Birden fazla müteahhit ya da alt işveren bulunan inşaat sahalarında işverenler arasında iletişim gereklidir.ortak önlemler;

• Gürültü  işlemlerin izolasyonunu ve gürültülü alanlarda girişlerin kısıtlanmasını,
• Gürültü engelleri ve bariyerleri kullanmak suretiyle gürültü havayolunun kesilmesi,
• Ses yankılarını azaltmak için ses emici malzeme kullanılması,
• Yüzer plak önlemleri ile zemin yollu gürültünün ve titreşimin kontrol edilmesini,
• Gürültülü alanlarda geçirilecek sürenin sınırlı olacak şekilde organize edilmesini,
• Gürültü maruziyetini kontrol eden iş planlarının uygulanmasını

içermektededir.

Kulak koruyucusu son çare olarak kullanılmalı ve kullanımın gerekli olduğu durumlarda;

• Kulak koruyucusu takılmalı ve kullanımı zorunlu olmalı,
• Yapılan işe, gürültünün türüne ve düzeyine uygun ve diğer koruyucu donanımlara uyumlu olmalı,
• Çalışanların, en rahat olanını bulabilmek için uygun kulak koruyucusu seçme imkanı olmalı,
• Çalışanlar, kulak koruyucusunun nasıl kullanılacağını, saklanacağını ve bakımının yapılacağı konusunda eğitilmelidir.

İnşaat alanında çalışanlar genellikle belirli gürültü problemleri ve mümkün çözüm yolları hakkında bilgi sahibidirler. Bu nedenle, değerlendirme aşamasında ve kontrol önlemlerinin nasıl yürütüleceği hususunda çalışanlara ve onların temsilcilerine danışılmalıdır.

İnşaat alanında iş çok sık değişmektedir. Bu nedenle risk değerlendirmesi, sık sık  gözden geçirilmeli ve kontrol önlemleri gerektiğinde değiştirilmelidir.

Eğitim, gürültü kontrolünün önemli bir parçasıdır.

Eğitim; Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde, gürültü konusunda deneyime sahip uzmanlar tarafından yerine getirilebilir.

Eğitimler mümkün olduğunca özelleşmiş olmalıdır. İnşaat sektöründe çalışanlar, genellikle inşaatın farklı üretim alanlarında çalışmakta ve çok farklı araçlar kullanabilmektedirler. Bu nedenle kullandıkları her araç için gürültü maruziyeti nasıl asgari düzeye indirebileceklerini bilmelidirler. İşe yeni başlayanlara ayrı bir önem verilmelidir.

İlgili mevzuat( Gürültü Yönetmeliği) çalışanların sağlık gözetiminden geçirilmesi ve belirli periyotlarla izlemeyi gerektirmektedir. Önleyici işitme testleri gibi sağlık hizmetleri verildiğinde, bireysel sağlık kayıtları tutulması ve çalışana istenildiğinde bilgi verilmesi gereklilikler bulunmaktadır. Sağlık gözetiminden elde edilen bilgi birikimi risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesinde ve önlemlerin kontrolünde kullanılmalıdır.

• Gürültü Yönetmeliği
• Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik
• Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

Kaynak: Managment of Noise in Contruction, OHSA