OHSAS 18001, organizasyonların iş sağlığı ve güvenliği risklerini kontrol etmek ve performanslarını geliştirmek maksadıyla İngiliz Standartları Enstitüsü - BSI (British Standards Institution) tarafından geliştirilen, tüm dünyada kabul görmüş ve risk değerlendirmesine dayalı bir yönetim sistemidir.

OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri standartının asıl amacı önleyici olmasıdır. Bununla beraber sistem her ne kadar önleyicilik üzerine kurulmuşsa da, gerekli kontrol mekanizmalarını, düzeltici faaliyetleri ve geri besleme mekanizmalarını da içermektedir.

Önleyici sistem yaklaşımında hatalar ortaya çıkmadan önlemeye çalışıldığından iş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminde gelişme ve iyileşme sağlanmakta ve böylece maruz kalınabilecek risklerde azaltılabilmektedir.

OHSAS 18001 standartı, kuruluşlara ekonomik ve iş sağlığı ve güvenliğine yönelik amaçlarına ulaşabilmeleri konusunda yardımcı olmak için, diğer yönetim gerekleriyle bütünleştirilmiş olan etkin bir İSG yönetim sisteminin başlıca unsurlarını sağlama niyetiyle düzenlenmektedir. Bu yaklaşımın temeli PUKÖ döngüsüdür. “PUKÖ” döngüsü değişkenliğin sebeplerini tespit etmek ve kaliteyi iyileştirmek için kullanılan sistematik bir

yöntem olarak tanımlanabilir. Bu döngü organizasyonların üretim sistemlerini iyileştirmenin bir yolu olarak Walter Shewhart (1939) tarafından geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Şekil-11’ de Deming tarafından uyarlanmış PUKÖ döngüsü görülmektedir.

PUKÖ döngüsünün aşamalarını inceleyecek olursak;

PLANLA

• İş Sağlığı ve Güvenliği açısından amacın belirlenmesi ( neyi başarmak istiyoruz, nerede, ne zaman )
• Mevcut durumu analiz etme
• Hedeflerin belirlenmesi
• Kayıtların analizi
• Tehlikelerin Belirlenmesi
• Risk değerlendirme metodlarının belirlenmesi
• Detaylı plan hazırlaması ( uygulama planı )
• İç talimatlar hazırlama

UYGULA

• Riskleri Değerlendirme
• Risklerin kabul edilebilir olup olmadığına karar verme
• Kontrol Önlemlerinin seçimi ve uygulaması
• Her bölümdeki İlgili kişileri bilgilendirme, eğitme ve katılımını sağlama
• Faaliyet planını izleme ve gerçekleştirme
• Uygulama sonuçlarını yakın takip etme

KONTROL ET

• Hedef veya hedeflere ulaşıldı mı?
• İç talimatlar ve yönergeleri gözden geçirme
• Olası sapmaları tespit etme ve kaydetme
• İlgili kişileri bilgilendirme

ÖNLEM AL

• Kalıcı bir denetleme sistemi kurma
• Etkili önlemleri standartlaştırma
• Gerekli eğitim ve yönlendirmeleri sağlama

OHSAS 18001’in oluşturulmasına katkıda bulunan organizasyonlar aşağıda sıralanmıştır.

•  İngiliz Standartları Enstitüsü (British Standards Institution)
•  Avustralya Standartları (Standards Australia)
•  İrlanda Ulusal Standart Kurumu (National Standards Authority of Ireland)
•  Güney Afrika Standart Bürosu (South African Bureau of Standards)
•  Malezya- Endüstriyel Araştırma ve Standart Enstitüsü (Standards and Industry Research Institute of Malaysia-Quality)
•  İspanya Standart ve Sertifikasyon Birliği (Asociacion Espaola de Normalizacion Certificacion)
•  Uluslararası Güvenlik Yönetimi Organizasyonu (International Safety Management Organisation Ltd)
•  SFS Sertifikasyon (SFS Certification)
•  SGS Yarsley Uluslararası Sertifikasyon Servisi (SGS Yarsley International Certification Services)
•  Ulusal Kalite Güvence (National Quality Assurance)
•  Güvence Servisleri (Assurance Services)
•  Uluslararası Sertifikasyon Servisleri (International Certification Services)
•  Bureau Veritas Uluslararası Kalite (Bureau Veritas Quality International)
•  Det Norske Veritas (Det Norske Veritas)
•  Lloyds Register Kalite Güvence (Lloyds Register Quality Assurance)

OHSAS Spesifikasyonu geliştirilirken referans alınan dokümanlar aşağıda sıralanmaktadır.

• BS 8800 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetim Sistemleri İçin Rehber (BS 8800: 1996 Guide To Occupational Health and Safety Management Systems)
• Taslak AS/NZ 4801: AS/NZ 4801 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetim Sistemi
• Spesifikasyonu ve Kullanma Kılavuzu (Draft AS/NZ 4801 Occupational Health and Safety Management Systems - Specification With Guidance For Use)
• NPR 5001 : 1997 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetim Sistemleri İçin Rehber (Technical Report NPR 5001 : 1997 Guide To an Occupational Health and Safety Management System)
• BVQI İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetim Standardı (BVQI Safety Cert: Occupational
• Safety and Health Management Standard)
• Taslak NSAI SR 320 : İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetim Sistemi İçin Öneriler (Draft
• NSAI SR 320 : Recommendation For an Occupational Health and Safety (OH and S)
• Management System)
• SGS & ISMOL ISO 2000 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetim Sistemleri İçin Şartlar (SGS & ISMOL ISO 2000 : 1997 Requirements For Safety and Health Management Systems)
• Taslak BS I PAS 088 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetim Sistemi (Draft BSI PAS 088 Occupational Health and Safety Management Systems)

• * DNV İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetim Sistemleri Belgelendirme Standardı (DNV
• Standard For Certification of Occupational Health and Safety Management Systems
• (OHSMS):1997)
• Taslak LRQA SMS 8800 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Denetim Kriterleri(Draft LRQA SMS 8800 Health & Safety Management Systems Assessment Criteria)
• UNE 81900 Serisi İş Riskleri Önleme Ön- Standardı (UNE 81900 Series of Pre-Standards On The Prevention of Occupational Risks)
• İşçi Sağlığı ve Güvenliği Değerlendirme serisi (OHSAS) spesifikasyonu, bir kuruluşun
• İS&G risklerin kontrol etmesini ve performansının iyileştirmesini sağlamak için bir İşçi
• Sağlığı ve Güvenliği (İS&G) yönetim sistemine dair şartları verir. Belirli İS&G performans kriterleri belirtilmediği gibi, bir yönetim sisteminin tasarımına dair detaylı spesifikasyonlar da vermez.

OHSAS 18002’ye göre OHSAS spesikasyonu, aşağıdakileri yapmak isteyen her kuruluşa uygulanabilir:

a) faaliyetleriyle ilişkili olarak İS&G risklerine maruz kalabilecek çalışmaları ve diger ilgili taraflar üzerindeki riski bertaraf etmek üzere en aza indirmek amacıyla bir İS&G yönetim sistemi oluşturmak;

b) Bir İS&G Yönetim sistemini uygulamak, muhafaza etmek ve sürekli iyileştirmek;

c) Kendisinin belirlediği İS&G politikasına kendisinin uyduğundan emin olmak;

d) Böyle bir uygunluğu başkalarına göstermek;

e) İS&G yönetim sisteminin dışardan bir kuruluşça belgelendirilmesini / tescilini istemek:

veya

f) Bu OHSAS spesifikasyonuna uygunluğu kendi kendine tespit ve beyan etmek.

OHSAS 18001, 09 NİSAN 2001'de TSE tarafından Türk standardı olarak kabul edilmiştir(TS 18001). Ancak şu husus da unutulmamalıdır ki OHSAS 18001 iş sağlığı ve güvenliği değerlendirme serisi yayını ile uyumlu olmak, tek başına yasal gerekliliklerin yerine getirildiği anlamına gelmemektedir.

Kaynak: İş Sağlığı Ve Güvenliği, Yönetim Sistemleri Ve Risk Değerlendirme Metodolojileri

Yazar: Özlem ÖZKILIÇ