|
Türkiyedeki İş Güvenliği Mevzuatı |
|
|
|
Ekleyen Murat Kerim Uyan
|
|
Pazartesi, 25 Mayıs 2009 |
İŞ GÜVENLİĞİ KURS NOTLARI Y.Doç.Dr. Uğur MÜNGEN İTÜ İnşaat Fakültesi Yapı İşletmesi Anabilim Dalı TÜRKİYE’DEKİ İŞ GÜVENLİĞİ MEVZUATI Türkiye’de, yürürlükte bulunan önemli yasaların birçoğunda iş güvenliğini doğrudan veya dolaylı olarak ilgilendiren maddeler bulunmaktadır. Özellikle 1971 yılında yürürlüğe giren 1475 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca, işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunu doğrudan ilgilendiren tüzükler ve yönetmelikler çıkarılmıştır. Aşağıda, konuyla ilgili yasa, tüzük ve yönetmelikler kısaca tanıtılmıştır. yapılmıştır. 1. Yasalar Türkiye Cumhuriyeti Anayasası No:2709, Tarih 18.10.1982 Anayasa’mızın çalışma şartları ve dinlenme hakkı ile ilgili 50.maddesi şöyledir: Madde-50: Kimse yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. Küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar. Dinlenmek çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir. Türk Ceza Kanunu No: 765, Tarih: 1.3.1926 Borçlar Kanunu No: 818, Tarih: 8.5.1926 Umumi H ıfzısıhha Kanunu: No:1593, Tarih: 6.5.1930Belediyeler Kanunu: No:1580, Tarih:14.4.1930 Maden Kanunu: No:6309, Tarih:11.3.1954 Sosyal Sigortalar Kanunu: No:506, Tarih:20.7.1964 İş Kanunu: No:1475, Tarih:25.8.1971İmar Kanunu No:3194, Tarih: 3.5.1985Ç ıraklık ve Mes.Eğ. Kanunu No:3308, Tarih: 5.6.1986Diğer Yasalar İş güvenliği konusuyla dolaylı olarak ilgili diğer yasalardan bazıları şunlardır:Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi ve Di ğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun (1937)Müh. Ve Mim.Hakk ında Kanun (1938)Bas ın İş Kanunu (1952)Türk Müh. ve Mim.Odalar ı Birliği Kanunu (1954)Türk Tabipler Birli ği Kanunu (1954)Kimyagerlik ve Kimya Müh.Hakk ında Kanun (1954)Deniz İş Kanunu (1967)Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu (1983)Sendikalar Kanunu (1983) Karayolları Trafik Kanunu (1985)
2. Tüzükler Tüzükler (nizamnameler), yasaların uygulanmasını göstermek veya yasanın emrettiği işleri belirtmek üzere Danıştay’ın incleemesinden geçirilerek Bakanlar Kurulu’nca çıkarılan hukuk kurallarıdır (Anayasa Madde 115). İş güvenliği konusunda yürürlükte bulunan tüzükler, inşaat sektörümüz açısından önemli olanların içerikleri hakkında özet bilgiler verilmek suretiyle aşağıda tanıtılmıştır. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Kararname No:7/5583, Tarih:4.12.1973 Resmi Gazete:ll.l.l974/14765Yap ı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Kararname No : 7/8602 Tarih:2.7.1974 Resmi Gazete : 12.9.1974/15004A ğır ve Tehlikeli İşler Tüzüğü Kararname No:6174 Tarih: 29.3.1973 Resmi Gazete: 9.4.1973/14502Parlay ıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük No. 7/7551 Tarih: 27.11.l973İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kurulları Hakkında Tüzük KararnameNo:7/5734 Tarih: 31.1.1973 Resmi Gazete: 19.2.1973/14453İşyerlerinde İşin Durdurulması veya İşyerinin kapatılmasına İlişkin Tüzük Kararname No: 7/5736 Tarih: 31.1.1973 Resmi Gazete: 19.2.1973/14453Fazla Çal ışma Tüzüğü Kararname No:7/6147 Tarih: 27.3.l973 Resmi Gazete: 4.4.l973/14497Maden ve Ta ş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzük Kararname No:84/8428 Tarih: 13.8.l984 Resmi Gazete: 22.10.1984/18553İş Teftişi Tüzüğü Kararname No:7/17925 Tarih: 6.8.l979 Resmi Gazete: 28.8.l979/16738Diğer Tüzükler. Barut ve Patlay ıcı Maddelerle Silah ve Teferruatının ve Av Malzemesinin Sureti Murakabesine Dair Tüzük (1956). Radyasyon Sa ğlığı Tüzüğü (1967). Haz ırlama,Tamamlama ve Temizleme İşleri Tüzüğü (1973). İş Süreleri Tüzüğü (1973). Haftal ık İş Sürelerine Bölünemeyen Çalışma Süreleri Tüzüğü (1973). Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerle, Çalışmalara İlişkin Bazı Özel Usul ve Kurallar Hakkında Tüzük (1973). İşçi Çalışma ve Kimlik Karnesi Tüzüğü (1973). Gebe ve Emzikli Kad ınların Çalıştırılma Koşullar ile Emzirme Odalrı ve Çocuk Bakım Yurtları (Kreş) Hakkında Tüzük (1973). Kad ın İşçilerin Sanayie Ait İşlerde, Gece Postalarında Çalıştırılma Koşullarına Ait Tüzük (1973). Askeri İşyerleriyle Yurt Emniyeti İçin Gerekli Maddeler İmal Olunan İşyerlerinin Denetim ve Teftişi Hakkında Tüzük (1973). İş Kolları Tüzüğü (1983). Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak 7.5 saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Tüzük(1984)
3. Yönetmelikler Yönetmelikler, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerince, kendi görev alanlarını ilgilendiren yasaların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere çıkardıkları hukuk kurallarıdır (Anayasa madde 124). İşçi sağlığı ve iş güvenliği konusunu dolaylı olarak ilgilendiren çok sayıda yönetmelik bulunmaktadır. Burada sadece iş güvenliğini doğrudan ilgilendiren önemli yönetmeliklerin tanıtılması yeterli görülmüş ve bunlar, yayınlandıkları Resmi Gazete’lerin tarih ve sayıları ile birlikte aşağıda sunulmuştur. 3.4. TSE Standartları İşçi sağlığı ve iş güvenliği konusundaki yasa, tüzük ve yönetmeliklerin yanısıra, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından konuyla ilgili çok sayıda standart çıkarılmıştır. 3.5. Uluslararası Sözleşmeler (ILO Sözleşmeleri) Uluslar arası Çalışma Örgütü (ILO), kuruluşundan (1919) bugüne kadar çalışma hayatıyla ilgili 173 uluslar arası sözleşme ve 180 tavsiye kararını kabul etmiştir
|